Zo maak je een persoonlijkheidsprofiel het startpunt van coaching

Je zit tegenover je coach, kop koffie erbij, en dan komt de vraag: "Waar wil je aan werken?" Je hoort jezelf iets zeggen over meer rust, of beter grenzen aangeven, of dat gedoe op je werk. Maar eigenlijk weet je het niet zo goed. Je voelt dat er iets schuurt, alleen kun je het niet scherp krijgen. Zo gaan de eerste twee, drie sessies vaak op aan zoeken. Aan taal vinden voor wat er speelt.

Een persoonlijkheidsprofiel kan dat zoekwerk enorm inkorten. Het vertelt je niet wie je bent, het geeft je een woordenschat waarmee jij en je coach sneller bij de kern komen. Mits je het op de juiste manier gebruikt.

Waarom veel coachingstrajecten traag op gang komen

De eerste fase van coaching is meestal verkennen. Wie ben je, wat drijft je, waar loop je vast, wat wil je eigenlijk. Dat is waardevol werk, maar het kost tijd. Tijd waarin je nog niet echt aan het bewegen bent, maar aan het inventariseren.

Wat je vaak ziet gebeuren:

• Je vertelt je verhaal, maar mist de rode draad erin.
• Je coach stelt goede vragen, maar moet nog aftasten wat bij jou past.
• Je bespreekt situaties los van elkaar, zonder patroon te zien.
• Je hebt het gevoel dat je hetzelfde blijft herhalen in andere woorden.

Een profiel geeft je iets om vanaf de eerste sessie op tafel te leggen. Een landkaart, geen etiket. Met een kaart bij de hand praat je anders over de route.

Wat een profiel eigenlijk oplevert voor coaching

Een goed persoonlijkheidsprofiel maakt drie dingen zichtbaar die anders vaag blijven. Ten eerste je natuurlijke voorkeuren: hoe je van nature denkt, beslist, contact maakt. Ten tweede je drijfveren: wat je in beweging brengt en wat je juist leegtrekt. Ten derde je patronen onder druk: wat je doet als het spannend wordt of als je moe bent.

Dat derde punt is voor coaching goud waard. De meeste vragen waarmee mensen bij een coach komen, hebben te maken met gedrag dat opduikt als het lastig wordt. Uitstellen, overnemen, terugtrekken, te hard doorgaan. Weet je vooraf al welk patroon bij jou hoort, dan hoef je daar niet meer omheen te dansen.

Bij UniqueFootprint krijg je een rapport met veertien lagen, van identiteit en drijfveren tot groeirichting en gedragspatronen. Voor coaching is vooral die combinatie interessant: je ziet niet alleen hoe je in elkaar zit, maar ook waar voor jou groei ligt.

Hoe je het profiel in je eerste sessie inzet

Stuur je profiel niet vooraf op met de boodschap "lees dit maar even". Neem het mee en gebruik het samen. Dat werkt beter, omdat je coach jouw reactie op de tekst kan zien en horen. Waar je nee schudt, waar je stil valt, waar je iets herkent.

Een paar concrete manieren om ermee te beginnen:

• Markeer vooraf drie passages die je raakten, positief of ongemakkelijk. Bespreek die eerst.
• Kies één zin die klopt en één zin waar je twijfelt. Juist die twijfel opent gesprek.
• Vertaal je coachingsvraag naar het profiel: waar in dit rapport zit mijn vraag eigenlijk?
• Vraag je coach welke laag hem of haar opvalt in relatie tot wat je vertelt.

De valkuil: jezelf vastpinnen op je type

Er zit een risico aan werken met profielen, en het is goed om dat te benoemen. Zodra je een naam hebt voor je type, is de verleiding groot om dat als verklaring te gebruiken voor alles. "Ik ben nu eenmaal De Vrijheidsgerichte Ontdekker (FP6), dus ik maak dingen niet af." Dat klinkt als zelfinzicht, maar het is een excuus in vermomming.

Een profiel beschrijft je vertrekpunt, niet je eindpunt. Het laat zien waar je kracht ligt en waar je gemakkelijk in oude reflexen schiet. Wat je vervolgens doet met die kennis, is precies waar coaching over gaat. Een goede coach zal je juist uitdagen op de plekken waar je type je comfortabel houdt.

Gebruik het profiel als spiegel. Zodra je merkt dat je jezelf begint te verkleinen tot een paar letters en een nummer, is dat het signaal om het rapport even weg te leggen en gewoon te kijken naar wat er nu, in dit gesprek, gebeurt.

Wat het je oplevert over de hele looptijd

Het mooie van beginnen met een profiel is dat je er later in het traject op terug kunt vallen. Na sessie zeven, als je vastloopt, kun je opnieuw naar dat rapport kijken. Vaak lees je dan dingen die je in het begin oversloeg, omdat ze nog niet aan de beurt waren. Zo groeit het profiel mee met je proces.

Overweeg je aan een coachingstraject te beginnen, of zit je er al middenin en heb je het gevoel dat je stilstaat? Dan kan het de moeite waard zijn om een profiel als tussenstap in te bouwen. Niet om een antwoord te krijgen, maar om betere vragen te kunnen stellen.